USTAZ NIK JAAFAR BIN HAJI NIK ISMAIL

Seorang tokoh tarannum yang terkenal di Kelantan dan seluruh Malaysia. Bahkan di peringkat antarabangsa. Beliau ialah Tuan Haji Nik Jaafar bin Haji Nik Ismail. Lahir pada tahun 1936 di Kampung Keraak, Bunut Susu, Pasir Mas Kelantan. Perkahwinan beliau dengan ajjah Rafiah binti Sheikh Haron dikurniakan sepuluh orang cahaya mata, iaitu empat lelaki dan enam perempuan. Semua anak-anaknya mewarisi kemahiran bertarannum. Salah seorang dari anak Haji Nik Jaafar yang turut terkenal ialah Ustaz Nik Azizan bin Nik Jaafar.

IMAM AL-JAZARI

Nama dan keturunan

Tersohor dengan Ibn Al-Jazari. Nama beliau ialah Muhammad bin Muhammad bin Muhammad bin Ali bin Yusof Al-Umri Al-Dimasyqi Al-Shirazi Al-Syafie dan lebih dikenali dengan Al-Jazari.

Beliau bermazhab Al-Syafie dan berasal dari Damsyik dan terkenal dengan gelaran imam Al-A’zam. Imam Al-Jazari dilahirkan pada pada 25 Ramadhan tahun 751 Hijrah bersamaan November 1350M, pada malam Sabtu selepas solat Tarawih.

Kelahiran beliau adalah selepas 40 tahun perkahwinan kedua ibu bapanya tanpa mendapat cahaya mata. Bapanya Al-Jazari merupakan seorang peniaga yang soleh dan bercita-cita untuk mendapatkan seorang anak yang soleh lagi berilmu. Justeru itu beliau memberi didikan yang baik menekankan hafazan al-Quran kepada Ibn Al-Jazari secara bertajwid.

Riwayat Hidup Imam Ibn Al-Jazari

Imam Ibn Al-Jazari dibesarkan di Damsyiq, pada umurnya mencecah 13 tahun (764H) beliau sudah menghafaz al-Quran dan boleh membacanya ketika solat[1].

Bapa beliau telah berangkat ke Masjid Al-Haram untuk menunaikan ibadat Umrah. Di sana beliau mengambil air zam-zam sebagai ubat dan syafaat, moga-moga dengan keberkatan air suci tersebut tercapailah hasrat yang diidamkan selama ini. Pengambilan air tersebut juga mengambil barakah daripada Rasulullah s.a.w. :

"عن ابن عباس t، قال رسول الله r ماء زمزم لما شرب له أن شربته تشتفى به شفاك الله، وان شربته لشعبك أشبعك الله به، وان شربته لقطع ظمنك قطعه، وهي هزمة جبريل رسقيا الله اسماعيل".

-رواه الدارقطنى-

Maksudnya : Daripada Ibnu Abbas r.a., sabda Rasulullah s.a.w. “ Air zamzam itu mengikut hasrat peminumnya, sesiapa yang minum kerana ingin sembuh maka Allah akan menyembuhkannya, sesiapa yang minum untuk merasa kenyang maka Allah akan kenyangkannya, sesiapa yang minum untuk menghilangkan dahaga maka Allah akan hilangkannya, ia adalah pemberian (kemenangan) Jibril dan Allah memberi minum kepada Nabi Ismail”.

-Riwayat Darul Al-Qatny.-

Ekoran daripada peristiwa tersebut, impiannya telah menjadi kenyataan. Imam Ibn Al-Jazari dibesarkan dengan didikan agama yang sempurna disertai dengan didikan ilmu yang kukuh. Beliau telah menghafaz al-Quran ketika usia 13 tahun dan telah mengkhatamkan 30 juzuk al-Quran di dalam solat tarawih pada tahun yang berikutnya. Beliau juga mempelajari ilmu Qiraat dengan seorang syaikh yan gpaling alim ddi dalam ilmu qiraat iaitu Syaikh Ibnu Lubban ketika beliau berumur 17 tahun.

Pada masa yang sama, beliau juga mempelajari Ilmu Hadith. Langkah pertama dalam menuntut ilmu, beliau telah menuju ke Baitullah untuk mengerjakan ibadah haji pada tahun 768H ketika berusia 17 tahun. Beliau mengambil kesempatan mempelajari dua kitab qiraat iaitu Al-Kafi dan Al-Taysir dengan Syaikh Abi Abdullah Muhammad bin Salih di Masjid Al-Nabawi Al-Munawwarah.

Beliau menuntut ilmu di beberapa tempat seperti di Basrah, Kufah, Mesir, Yaman, Hijaz dan Syam. Beliau sentiasa berulang alik ke semua tempat-tempat tersebut hanyalah untuk menuntut ilmu sambil berniaga. Imam Al-Jazari telah berjaya menguasai bacaan Qiraat bagi 14 Imam. Beliau bukan sahaja menuntut ilmu yang lain seperti ilmu Hadith, ilmu Balaghah, ilmu Usul, ilmu Fiqh dan lain-lain lagi. Sehinggakan beliau diberi pengiktirafan mengeluarkan fatwa oleh tiga orang mufti Mesir yang terkemuka seperti Al-Qadhi Abdul Fida’ (774H), Al-Qadhi Diauddin (778H) dan Syeikh Al-Islam Al-Baqilani pada tahun 785H. Ketika itu beliau berusia 34 tahun.

Pada tahun 793H, beliau dilantik menjadi Qadi (Hakim Tertinggi) di negerinya iaitu Damsyiq. Di sini beliau telah mengasaskan pusat pengajiannya yang diberi nama “Dar Al-Quran”. Imam Al-Jazari juga dilantik menjadi qadi di Syiraz. Di sini juga beliau telah membuka pusat pengajian yang diberi nama “Dar Al-Quran” sebagai meneruskan apa yang telah belaiu tubuhkan sebelum ini dan beliau mengajar di situ.

Imam Al-Jazari telah menghafaz kitab Qiraat yang dikarang oleh Imam Al-Syatibiy dari beberapa orang tokoh Qurra di Mesir. Beliau juga menjadi tokoh dalam penguasaan semua ilmu-ilmu agama, tetapi penonjolan beliau dalam ilmu Qiraat melebihi ulama-ulama lain.

Imam Ibn Al-Jazari meninggal dunia pada 9 Rabi Al-Awwal tahun 833 Hijrah (2 Disember 1429) di rumahnya di Syiraz. Ajalnya menjemput tatkala hampir masuk waktu Zuhur hari Jumaat. Pada Ketika itu beliau berumur 82 tahun dan dikebumikan di madrasah yang telah beliau asaskan itu. Beliau telah meninggalkan banyak khazanah yang paling berharga kepada umat Islam khasnya dan umat manusia amnya.

Kitab beliau banyak menjadi sumber utama bagi orang-orang yang ingin mendalami ilmu Qiraat, kita beliau juga yang menghidupkan qiraat yang telah ditinggalkan manusia. Antara pesanan Imam Ibn AL-Jazari di dalam kitabnya :

وليلزم الوقار والتأدب     *     عند الشيوخ ان يرد أن ينجب

Maksudnya :

Lazimlah (wajiblah) tenang dan beradab, ketika bersama dengan syaikh (guru) bagi sesiapa yang ingin berjaya

Guru

Ibn Al-Jazari telah menghafaz al-Quran, mempelajari qiraat, mendengar hadith daripada ramai syeikh di Damsyiq dan tanah Hijaz. Antara mereka ialah :

Ø  Abu Muhammad Abd Al-Wahhab bin Yusof bin Al-Sallar (698H-782H), beliau merupakan guru pertama kepada Ibn Al-Jazari dengan memperolehi banyak manfaat dan sentiasa mendampinginya semenjak kecil lagi.

Ø  Ahmad bin Ibrahim bin Al-Tahhan Al-Manbaji (702H-782H). Beliau pernah mengijazahkan Ibn Al-Jazari dengan Ijazah Qiraat Sepuluh walaupun beliau baru sahaja selesai surah Al-Fatihah dan awal-awal Surah Al-Baqarah.

Ø  Ahmad bin Rajab bin Al-hasan Al-Sulami Al-Baghdadi (775H)

Ø  Ibrahim bin Abdullah Al-Humawi Al-Muaddib (773H). Beliau seorang yang sangat alim dengan ilmu Tajwid dan Ibn Al-Jazari mempelajari daripadanya.

Ø  Abu Al-Maali bin Al-Lubban (Muhammad bin Ahmad Al-Dmasyqi) (715H-776H)

Ø  Abu Abdullah Muhammad bin Soleh Al-Madani (785H) seorang khatib dan imam Masjid Al-Nabawi.

Ø  Abu Bakr Abdullah bin Aidaghdi bin Abdullah Al-Shamsi, yang terkenal dengan al-Jundi (699H-799H)

Ø  Abu Abdullah Muhammad bin Abd Al-Rahman Al-Soigh Al-Hanafi (704H-776H)

Ø  Abu Muhammad bin Abd Al-Rahman bin Ahmad bin Ali Al-Baghdadi Al-Wasiti Al-Masri (702H-781H)[2].

Dr. Ahmad Muhammad Muflih al-Qudoh menyenaraikan di dalam tesis P.H.D. beliau, sebanyak 41 guru Imam Ibn Al-Jazari (yang terkemuka sahaja).[3]

Murid

Imam Ibn Al-Jazari telah memberi sumbangan yang sangat besar. Segala baktinya tidak terhitung nilainya melalui pengajaran, pemfatwaan, dakwah dan lain-lain lagi semenjak beliau masih muda lagi. Beliau banyak mengadakan pengembaraan ilmu, maka dengan sebab itulah ramai yang mengambil mutiara ilmu daripadanya. Antara murid-muridnya yang terkemuka ialah :

Ø  Abu Bakr Ahmad bin Muhammad bin Al-Jazari.

Ø  Abu Al-Fath Muhammad bin Muhammad bin Al-Jazari (777H-814H).

Ø  Abu Al-Khair Muhammad bin Muhammad bin Al-Jazari.

(Ketiga-tiga mereka adalah anak Imam Ibn Al-Jazari sendiri.

Ø  Mahmud bin Al-Husain bin Sulaiman Al-Shirazi

Ø  Al-Khatib Mukmin bin Ali Al-Rumi

Ø  Abd Al-Qadir bin Tallah Al-Rumi

Ø  Jamal Al-Din Muhammad bin Muhammad, yang terkenal dengan nama Ibn Iftikhar Al-Harawi.[4]

Nukilan Tinta

Imam Ibn Al-Jazari sangat produktif dalam penulisan. Sebagai bukti kita dapat melihat beliau menulis di dalam banyak bidang pengajian Islam, lebih-lebih lagi dalam bidang qiraat yang menjadi keutamaan beliau. Beliau telah meninggalkan jasa bakti yang amat bernilai di dalam pengajian Qiraat, Ulum Al-Quran, hadith, fiqh dan usul, tarikh, bahasa arab dan lain-lain.

Karangan beliau dalam bidang-bidang tersebut sebanyak 78 buah. Antara karangan beliau yang masyhur ialah :

Ø  Muqaddimah Al-Jazariah yang memperkatakan asas ilmu Tajwid yang mesti diketahui oleh setiap pembaca al-Quran.

Ø  Al-Nasyr Fi Al-Qiraatul Al-Asyar yang memperkatakan ilmu Qiraat bagi sepuluh imam yang diakui sah dari Rasulullah s.a.w.

Ø  Toiyibatun Nasyr[5] yang memperkatakan ilmu Qiraat sepuluh. Buku ini merupakan penyusunan semula Kitab Al-Nasyr di atas dalam bentuk syair.

Ø  Al-Durrat Al-Mudiyyah yang disusun dalam bentuk puisi. Buku ini menyatakan ilmu qiraat bagi tiga imam qiraat sebagai pelengkap kepada apa yang telah dinyatakan oleh imam Al-Syatibi dalam Hirz Al-Amani Wa Wajh Al-Tahani yang memperkatakan qiraat tujuh. Ia juga lebih dikenali dengan Matan Durrah.

Ø  Al-Tamhid Fi Ilmi Al-Tajwid yang memperkatakan ilmu tajwid secara lengkap dan menyeluruh

Ø  Al-Masad Al-Ahmad Fi Khatmi Sanad Ahmad yang membincangkan tentang ilmu Hadith dan sanad Imam Ahmad bin Hanbal.

Ø  Al-Hisn Al-Husin yang memperkatakan doa-doa dan zikir-zikir yang jelas datangnya dari Rasulullah s.a.w.

Apa Kata Ulama?

Beliau telah mencapai kedudukan yang tinggi dan mulia pada zamannya, selepas meninggal dunia juga sehingga ke zaman ini. Semuanya dicapai hasil usaha gigih beliau dalam memperkembangkan ilmu-ilmu Islam terutamanya di dalam mempelopori pengajian Ilmu Qiraat.

Beliau mendapat banyak pujian dan dikagumi oleh ramai ulama, antaranya :

Ø  Al-Sakhawi : “Beliau (Ibn Al-Jazari) mempunyai periwayatan hadith yang tinggi dan menghafalnya, mahir ilmu Al-Jarh Wa Al-Ta’dil serta mengetahui rawi-rawi terdahulu dan terkemudian”.[6]

Ø  Al-Sayuti : “Seorang hafiz , muqri’, syeikh qiraat pada zamannya”. Kata beliau lagi : “Ibn Al-Jazari juga seorang imam dalam qiraat yang tiada tandingan di dunia ini pada zamannya”.[7]

Ø  Syeikh Zakaria Al-Ansari : Seorang Al-Syeikh Al-Imam, sangat luas ilmu, Syeikh Al-Islam dan Hafiz pada zamannya”.[8]

Ø  Syeikh Al-Dobba’ : “Sesungguhnya kitab al-Nasr adalah suatu petunjuk yang jelas kepada kehebatan penulisnya, sehingga digelar dengan Imam Al-Muhaqqin, Imam Al-Hujjah ...” (lihat mukadimah Al-Nashr, hlm.5).

Ø  Muhammad Sodiq Qamhawi : “ibn Al-Jazari bukan hanya alim dalam bidang Qiraat, bahkan juga alim dalam pelbagai ilmu seperti, tafsir, hadith, fiqh, usul, tauhid, sarf, balaghah dan bahasa”.

---

[1] Ibn Al-Jazari : Ghayah Al-Nihayah : juz 2, hlm. 247

[2] Dr. Abd Al-Qayyum bin Abd Al-Ghafur Al-Sindi : Safahat fi Ulum Al-Qiraat : hlm.227)

[3] Ibn Al-Jazari : Tahbir Taisir : Tahqiq : Dr. Ahmad Muhammad Muflih Al-Qudoh : hlm. 33-42, 2000M

[4] Dr. Abd Al-Qayyum bin Abd Al-Ghafur Al-Sindi : Safahat fi Ulum Al-Qiraat : hlm. 272-278

[5] Sila lihat lampiran pada muka surat 25

[6] Al-Sakhawi : Al-Dau Al-Lami’ : juz 9 : hlm. 258, 1355H

[7] Al-Sayuti : Tabaqat al-Huffaz : hlm. 549

[8] Syeikh Zakaria Al-Ansari : Syarh al-Muqaddimah Al-Jazariyyah Fi Ilm Al-Tajwid : hlm.3, 1992M

IMAM AL-GHAZALI

Imam al-Ghazali merupakan tokoh pemikir Islam yang terkenal di kalangan umat Islam dan juga bukan Islam. Kehebatan beliau telah memberi kesan yang mendalam di jiwa umat Islam dari segi pemikiran, budi pekerti dan pendidikan. Ilmunya sangat meluas dalam pelbagai bidang terutama bidang falsafah, akidah, fikah, ilmu kalam, tasawuf, pendidikan, politik dan lain-lain. Tidak ketinggalan juga Imam al-Ghazali merupakan seorang penulis Islam terkemuka kerana beliau banyak menghasilkan pelbagai bidang penulisan ilmiah.

Riwayat Hidup

Nama penuh Imam al-Ghazali ialah Abu Hamid Muhammad bin Muhammad bin Muhammad bin Ahmad al-Ghazali al-Tusi al-Shafie. Nama asalnya ialah Muhammad sahaja. Beliau dikenali sebagai Abu Hamid kerana mempunyai anak lelaki yang bernama Hamid yang meninggal dunia semasa masih kecil. Beliau digelar al-Ghazali yang dinisbahkan kepada nama daerah kelahiran beliau iaitu Ghazal. Ada juga pendapat yang mengatakan beliau digelar al-Ghazali sempena gelaran bapanya yang bekerja sebagai pemintal bulu kambing.

Beliau dilahirkan pada tahun pada tahun 450 Hijrah bersamaan 1058 Masihi, di Kampung Ghazal yang terletak di pinggir kota kecil bernama Tus di wilayah Khurasan. Beliau berasal daripada keluarga miskin. Bapanya mempunyai cita-cita yang tinggi untuk melihat anaknya menjadi orang alim dan soleh. Keistimewaan al-Ghazali ialah dalam usia 34 tahun beliau telah dilantik sebagai reaktor Universiti Baghdad.

Selepas itu, Imam al-Ghazali mengembara mencari kebenaran dan kedamaian selama 12 tahun sehingga berjaya mendapat kepuasan dalam ilmu sufi. Beliau meninggal dunia pada pagi hari Isnin, 14 Jamadil Akhir tahun 505 Hijrah di Tus dan jenazahnya dikebumikan di tanah kelahirannya.

Imam-al-Ghazali telah mendapat gelaran sebagai ‘Hujjatul Islam’ dari umat Islam seluruh dunia selepas kewafatan beliau. Ini adalah hasil kajayaannya dalam pembelaan terhadap Islam daripada serangan anasir-anasir dalam dan luar negara kerana membahayakan umat Islam seluruhnya (Abdul Salam Yussof : 2003).

Pendidikan

Pada peringkat awalnya beliau mendapat pendidikan secara percuma kerana keluarganya miskin.. Beliau mempelajari sebahagian ilmu Fiqh dari Imam Ahmad al-Razikani di Tus, kemudian berpindah ke Jurjan untuk menuntut ilmu dengan Imam Abu Nasr al-Ismaili.

Setelah itu, al-Ghazali berpindah ke Naisabur dan mengambil peluang menuntut ilmu dengan tekun dari Imam al-Haramain Abu Ma’ali al-Juwaini (419-478H) sehingga mahir tentang mazhab al-Syafie, ilmu Khilaf, perubatan, usuluddin, usul fiqh dan mantiq. Al-Ghazali juga berjaya menguasai dua ilmu lain seperti ilmu hikmah dan falsafah (Salih Ahmad al-Syami : 2001)

Beliau juga telah megembara ke beberapa tempat seperti Mekah,Madinah, Mesir dan Jurussalem untuk mendalami ilmu falsafah. Sewaktu dalam pengembaraan, beliau telah menulis kitab ‘Ihya Ulumu ad-Din’ yang telah memberi sumbangan yang besar kepada masyarakat dan pemikiran Islam dalam semua masalah (Ahmad Mohd Salleh : 2004).

Sumbangan Dalam Bidang Ilmu Pengetahuan

Imam al-Ghazali merupakan ahli fikir Islam yang telah meninggalkan jasa yang tidak ternilai melalui hasil-hasil karyanya. Beberapa hasil karya Imam al-Ghazali telah diterjemah ke dalam pelbagai bahasa Eropah untuk dijadikan rujukan kepada penuntut-prnuntut di pusat-pusat pengajian tinggi. Eropah telah memberi perhatian yang amat besar terhadap karya al-Ghazali dan menyimpan kekayaan kesusasteraannya yang bermutu tinggi itu.

Beberapa hasil karya Imam al-Ghazali yang paling terkenal ialah Ihya Ulum ad-Din yang merangkumi ilmu akidah, fikah, falsafah, akhlak dan tasawuf. Segala hasil tulisan beliau telah mempengaruhi ahli fikir Islam selepasnya seperti Jalaluddin ar-Rumi, Syeikh Asyraf, Ibnu Rusrd dan Syah Waliyyullah. Kebanyakan hasil karya Imam al-Ghazali berbentuk falsafah. Oleh itu, pengkaji-pengkaji Barat menganggap Imam al-Ghazali seorang ahli falsafah. Antara hasil karya beliau yang laian termasuklah Mizanul Amal, A-Munkaz Mina Dhalal, Tahaful al-Falsafah, Minhajul ‘Abidin, Hidayah as-Salikin, Jawahir al-Quran dan lain-lain lagi.

Antara lain sumbangan Imam al-Ghazali ialah:-

1. Sebagai Penasihat Agong Perdana Menteri Nizam al-Malik.

2. Menjadi tenaga pengajar kanan di Universiti Nizamiyah Baghdad dan Naisabur.

3. Mendokong fahaman al-Asya’irah ataulebih dikenali sebagai Mazhab Ahli Sunnahwal Jamaah.

Kaedah Pengajaran

Berhubung dengan masalah mencari ilmu pengetahuan,al-Ghazali menjelaskan semua ilmu yang dicari oleh manusia datangnya daripada Allah SWT. Tegasnya Allah SWT adalah guru yang utama, Jibril as adalah guru yang kedua dan guru yang ketiga adalah Nabi Muhammad saw. Semua manusia mendapat ilmu dari para nabi. Tidak seorang pun yang terkecuali daripada proses ini (Hamid Fahmy Zarkasyi : 1990).

Menurut al-Ghazali guru ialah seseorang yang menyampaikan sesuatu kepada orang lain atau kepada pelajarnya. Dalam definisi lain al-Ghazali menyatakan guru ialah seseorang yang menyampaikan sesuatu yang baik, positif, kreatif atau membina kepada seseorang yang berkemahuan tanpa mengira peringkat umur, dengan pelbagai cara dan kaedah tanpa mengharapkan ganjaran.

Dalam meyampaikan pengajarannya, banyak kaedah yang digunakan oleh Imam al-Ghazali. Antaranya :-

1. Kaedah Perbandingan

Kaedah ini digunakan dalam pengajaran, perbincangan untuk membuktikan kebenaran fikiran dan kepercayaan mereka kepada karya-karyanya. Dalam kitab Ihya Ulum Ad-Din, Imam al-Ghazali menerangkan perbezaan pendapat di kalangan cerdik pandai tentang kebaikan dan keburukan akhlak.

2. Kaedah Halaqah

Kaedah ini terus menerus digunakan oleh yayasan pendidikan dalam dunia Islam. Semenjak bermulanya dakwah Islamiah, para pelajar mengelilingi gurunya dalam separa bulatan untuk mendengar syarahannya. Imam al-Ghazali juga melaksanakan kaedah halaqah semasa menyampaikan ilmu kepada penuntut-penuntutnya di sekolahnya. Sekolah tersebut didirikan berhampiran dengan rumahnya untuk penuntut-penuntut ilmu dan juga sebagai persinggahan ahli sufi.

3. Kaedah Petunjuk / Bimbingan

Kaedah ini digunakan semasa menanamkan dasar-dasar agama kepada anak-anak. Imam al-Ghazali memulakan dengan meniru, iaitu menunjuk cara kepada anak-anak, diikuti dengan meyakini dan menguatkan dengan dalil-dalil, membaca ayat al-Quran dan menerangkan kandungan serta maknanya.

4. Kaedah Dialog dan Perbincangan

Kaedah ini melalui soal jawab untuk sampai kepada fakta yang tidak dapat diragukan, dikritik dan dibantah lagi. Imam al-Ghazali pernah menggunakan kaedah perbincangan dan dialog bagi mendalamkan lagi kefahaman seseorang terhadap ilmu pengetahuan. Kaedah ini dapat mengasah otak dan memperkuatkan pendapat di samping kepercayaan kepada diri sendiri dan berkemampuan berbicara tanpa teks.

Kesimpulannya, Imam al-Ghazali adalah seorang yang gigih dalam menuntut ilmu dan menyebarkan ilmu pengetahuan. Kita sepatutnya mencontohi beliau dalam kedua bidang tersebut. Beliau telah memberi sumbangan yang besar dalam tamaddun ilmu. Karya-karyanya menjadi rujukan sehingga ke hari ini. Seharusnya kita semua ingat bahawa kaedah-kaedah pengajaran yang diamalkan di seluruh dunia kini adalah berpunca daripada al-Quran dan sunnah.

TOKOH TARANNUM KELANTAN

Nama penuh tokoh Tarannum yang terkenal ini ialah Haji Nik Jaafar bin Haji Nik Ismail bin Haji Nik Haron bin Haji Nik Wan Ahmad bin Tengku Mahmood. Beliau dilahirkan pada tahun 1936 di Kampung Kerasak, Bunut Susu, Daerah Pasir Mas, Kelantan Darul Naim. Beliau merupakan seorang guru agama di negeri Kelantan.

Mendirikan rumah tangga dengan Hajjah Rafiah binti Sheikh Haron dan dikurniakan sepuluh orang cahaya mata, empat lelaki dan enam perempuan. Putera yang ketiga meninggal dunia semasa masih bayi lagi. Puteri sulung ialah Nik Sabariah binti Nik Jaafar, Nik Amnah binti Nik Jaafar, Nik Hamdi bin Nik Jaafar, Nik Hasni binti Nik Jaafar, Nik Adnan bin Nik Jaafar, Nik Rohana binti Nik Jaafar, Nik Ainun binti Nik Jaafar, Nik Azizan bin Nik Jaafar, Nik Sufian bin Nik Jaafar dan puteri bongsu ialah Nik Raihan binti Nik Jaafar. Semua anak beliau memiliki kemahiran bertarannum mewarisi ilmu dan bakat daripada datuk dan bapa mereka.

Beliau adalah tokoh ilmuan tersohor dalam bidang Tarannum dan bergiat cergas dalam menghasilkan buku-buku mengenai ilmu al-Quran. Tetapi beliau tidak pernah menyertai pertandingan Musabaqah Tilawah Al-Quran. Ini kerana sejak dari awal penglibatannya dalam bidang ini, beliau terus dilantik menjadi hakim di pelbagai peringkat sama ada peringkat kebangsaan atau antarabangsa.

PENDIDIKAN RENDAH DAN MENENGAH

Tokoh ini mendapat pendidikan awal di Sekolah Rakyat Kampung Kerasak, tahun 1945 hingga 1947. Seterusnya beliau melanjutkan pelajaran di Sekolah Agama (Madrasah Ad-Diniyyah) Kampung Kedondong, Pasir Mas bermula dari tahun 1948 hingga 1950. Beliau meneruskan persekolahan di Sekolah Pondok (Madrasah Muhammadiah) di Kubang Bemban, Pasir Mas pada tahun 1951 hingga 1961.

Tuan Haji Nik Jaafar melanjutkan pendidikannya ke peringkat yang lebih tinggi iaitu Maktab Perguruan Kota Bharu, Kelantan pada tahun 1962 hingga 1964. Setelah menamatkan pengajian di maktab perguruan, beliau berkhidmat sebagai seorang guru Agama Kerajaan Kelantan selama sepuluh tahun bermula tahun 1962 sehingga 1971.

MENDALAMI ILMU TARANNUM

Tuan Haji Nik Jaafar bin Nik Ismail dilahirkan di tengah-tengah masyarakat yang berpegang teguh dengan ajaran agama. Bapa beliau sendiri iaitu Tuan Guru Nik Ismail bin Nik Haji Nik Haron merupakan seorang guru al-Quran. Di samping mengajar kanak-kanak penduduk sekitar membaca al-Quran, beliau juga mengajar dan mengasuh anaknya Nik Jaafar dengan ilmu-ilmu al-Quran termasuk Ilmu Tarannum.

Dalam mendalami ilmu Tarannum, beliau telah berguru dan memperolehi ilmu Tarannum daripada datuknya (sebelah ibu), Tuan Haji Muhammad Yusof Kedondong (Qari Raja Kelantan), selama sepuluh tahun bermula tahun 1950 hingga 1960. Melalui datuknya ini, beliau dapat mendalami dan mempelajari asas-asas Tarannum bil-Quran seperti bacaan bertajwid, bacaan bertarannum, tahsin as-saut, mengenal jenis-jenis tarannum, sejarah tarannum, Tarannum Hijazi dan Misri.

Kemudian beliau melanjutkan lagi pengajian Tarannum dengan Tuan Haji Che Musa bin Mahmod (Qari Istana Kelantan). Di sini beliau mendalami bidang Tahsin as-Saut iaitu tentang kecermatan mengendalikan suara bacaan, penyusunan burdah yang lebih berkesan, teknik persembahan bacaan yang menarik dan sebagainya. Beliau mendalami bidang ini selama lima tahun bermula 1960 hingga 1965.

Beliau juga telah berguru dengan Tuan Guru Haji Ahmad bin Maasum Pergau (Qari ulung Antarabangsa) dalam bidang kearaban dan teknik penyusunan harakat-harakat tarannum bermaksud kefasihan melafazkan al-Quran bermula tahun 1965 hingga 1986. Dalam mendalami teknik-teknik (Metodologi) Tarannum merupakan tempoh pengajian yang paling lama berbanding dengan ilmu tarannum yang lain iaitu selama dua puluh tahun.

Selain daripada berguru dengan tiga orang tokoh tarannum di atas, Tuan Haji Nik Jaafar juga tidak ketinggalan menerima Kursus Tilawah al-Quran Jangka Pendek dari Fadhilah Asy-Sheikh Mahmood Hafiz Muhammad Mustafa, Mesir dan Fadhilah Asy-Sheikh Dr. Ahmad Mesir.

Hasil daripada tinjauan yang dibuat oleh penulis, tidak hairanlah jika sekarang ini beliau menjadi seorang tokoh yang terkenal dalam bidang tarannum sama ada di dalam atau luar negara. Ini kerana beliau telah mengambil masa yang lama untuk mendalami satu-satu bidang dalam ilmu tarannum. Sepuluh tahun masa yang diambil untuk mendalami ilmu asas tarannum. Lima tahun berikutnya pula beliau bertungkus-lumus mempelajari bidang Tahsin As-Saut. Manakala tempoh masa yang paling lama iaitu dua puluh satu tahun beliau mendalami bidang Teknik (Metodologi) Tarannum. Selain tempoh masa yang lama, beliau juga telah berguru dengan tokoh guru yang terkenal dan muktabar dalam bidang Tarannum. Sudah semestinya ilmu yang diperolehi adalah ilmu yang terbaik dan bernilai tinggi.

Berbekalkan ilmu yang ditimba daripada para guru yang muktabar, berkat usaha gigih dan sifat sabar, maka muncullah seorang lagi tokoh yang terkenal di Malaysia dalam bidang Tarannum al-Quran. Sehingga kini beliau telah berjaya menubuhkan dua buah pusat Pengajian al-Quran di daerah Pasir Mas, iaitu Majlis Raudhah Al-Tilawah (1) yang beralamat di Tepi Pondok Tok Guru Haji Abd Ghani, W-1612-A, Jalan Meranti, Pasir Mas Kelantan. Manakala Majlis Raudhah Al-Tilawah (2) beralamat di Lot 22, Batu 4 ¾, Kampung Kangkung, 1700 Pasir Mas Kelantan.

Pusat pengajian yang kedua ini baru ditubuhkan empat tahun yang lalu apabila Tuan Haji Nik Jaafar tinggal menetap di kampung Kangkung setelah bertemu jodoh dengan Hajjah Che Hasmah binti Che Hamat. Menurut beliau, sudah menjadi hasrat dan cita-cita, bahawa beliau akan berusaha untuk mengembangkan ilmu al-Quran walau di mana sahaja beliau berada.